Στιάγιε(Λάπατα)
Αποτελούσε και ακόμη αποτελεί ένα πολύ αγαπημένο χόρτο των Βλάχων. Ηταν δοξασμένο και εκτός απο τη πίτε ντι βιάρτζε(λαχανόπιτα) το χρησιμοποιούσαν πολύ σε μαγειρέματα με αρνάκι, πέστροφες και όχι μόνο. Είχε τη τιμητική του στη περίφημη πισινίκα, αλλά και στους λαχανοκεφτέδες. Μείνετε συντονισμένοι γιατί πολλά ενδιαφέροντα θα περιλαμβάνονται στο βιβλίο Οδοιπορικό στον Ασπροπόταμο: Η μαγειρική φιλοσοφία των Βλάχων.

H Βασιλόπιτα στους Βλάχους του Ασπροποτάμου

Είναι γεγονός ότι οι Βλάχοι έκαναν τη πίτα για αυτή τη σημαντική μέρα της γιορτής με ό,τι είχαν. Στα περισσότερα νοικοκυριά η ρεντιστή τυρόπιτα με αυγά ή και λίγο σταρένιο τραχανά ήταν η βασιλόπιτα. Ομως σιγά σιγά επικράτησε η κρεατόπιτα που γινόταν με χοιρινό κατα κύριο λόγο. Επίσης η κοτόπιτα με τραχανά ήταν συχνή σε οικογένειες με πολλές κότες. Πολλά περισσότερα στοιχεία θα υπάρχουν σε ειδικό κεφάλαιο στο βιβλίο Οδοιπορικό στον Ασπροπόταμο: Η βλάχικη μαγειρική φιλοσοφία.

Mαρτυρία Μαρίας Βουρλίτση για τη περίοδο πριν τα Χριστούγεννα

" Προς τα Χριστούγεννα τότε πηγαίναμε στο παζάρι. Οι άντροι με τα ζώα. Αραιά. Θα φέρναν πράσα, 2 δεμάτια τόσα. Η νηστεία ήταν απο πάντα. Φτιάχναμε πίτα με ξερά χόρτα και πισπιλίτα με καρμπολάχανο. Τα Χριστούγεννα πάντα χοιρινό. Πρασάτο. Σφάζαν και κανα πρόβατο γιατί δεν είχαμε τότε ψυγεία, ούτε τίποτα. "

Mαρία Βουρλίτση, Χαλίκι: μαρτυρία για τα φαγητά που έκαναν για το δρόμο προς  τα χειμαδιά

"Στο δρόμο για το κατέβασμα ψωμί και έφτιαχναν και αυτή τη γλυκιά που σου είπα με καρύδια, αλλά χωρίς ρύζι. Εγω την έφτιανα πάντα με ρύζι και όλες έπαιρναν τη συνταγή μ. Ξερς τι γίνεται με το ρύζι; Γιατί αμα κάνς και ξανακάνς, κάθεται πιο νωπή, πιο νόστιμη. Το σκέτο με καρύδι, αν δε τη πετύχς, γίνεται ξύλο. Στο δρόμο έφτιαναν το κουρκούτι, που είπαμε και τον τραχανά. Στο κατέβασμα, χρυσέ μου άνθρωπε, ήταν μια ταλαιπωρία αυτή απο το μικρότερο ως το γέρο."

H βρίζα(σίκαλη) Μαρτυρία του θανάση Τεντολούρη

" Στη μπομπότα, το ψωμί η μάνα μ έβαζε και λίγη βρίζα και το ψωμί γινόταν πιο μαλακό. Σμιγάδι το λεγαν. Βρίζα χρησιμοποιούσαν σχεδόν όλοι τότε. (είχαν λίγη) Στη μπομπότα την ανακάτευαν. Και στο μπουρανί έβαζαν βρίζα. Αλλοι είχαν σταρένιο. Εβαζαν και λίγο τυράκι μέσα και λίγη βρίζα και γιν΄ταν πολύ νόστιμο."

Aλευριά
Γιώργος Βαλκανιώτης, Παλιοχώρι Τρικάλων

Ολοι οι Βλάχικοι πληθυσμοί που είχαν γουρούνια, τα Χριστούγεννα τα έσφαζαν και έκαναν, μεταξύ άλλων, την αλευριά. Πρόκειται για ένα παρασκεύασμα που και οι καμπίσιοι συνήθιζαν στο κάμπο της Θεσσαλίας. Επαιρναν λιπαρά κομμάτια χοιρινό και τα έβραζαν, ώσπου να μείνουν με το λίπος τους. Κατόπιν, τα τσιγάριζαν με αυτό και π΄ροσθεταν πράσα και κάποιοι και κόκκινο πιπέρι. Η απορία βέβαια έιναι γιατί το όνομα είναι αυτό. Ο Γιώργος Βαλκανιώτης μου έλυσε την απορία: " Επειδή ανακατεύανε συνέχεια το κρέας, για να μην κολλήσει, όπως κάνουν στο κατσαμάκι, την έλεγαν αλευριά. Μάλλον αυτή ήταν ήταν η εξήγηση."

Αρνί με χόρτα στο βλάχικο τραπέζι
Δημήτρης Κοιλούκος, Κρανιά Ασπροποτάμου

" Με τα υπολείμματα του πασχαλινού αρνιού κάναν οι δικοί μας το αρνάκι με τα χόρτα. Ετρωγαν, όσο  ετρωγαν την πρώτη μέρα, και το υπόλοιπο το σκέπαζαν με υφασμάτινη σακούλα. Την τριτη συνήθως μέρα έκαναν την αποκαθήλωση.....Μαδούσαν τα κρέατα που περίσσευαν και τα μαγείρευαν με χόρτα της άνοιξης...Παζί, φρέσκα κρεμμυδάκια, λάπατα...Οχι τσουκνίδια. "