Tζερνίκια(Κορόμηλα) Βλάχικο γλυκό και μαρμελάδα
Βέροια, Σοφία Καραγιάννη

Διαλέγετε κορόμηλα και τα πλένετε καλά. Τα βράζετε σε κατσαρόλα με νερό, μέχρι να λιώσουν σχεδόν. Τα περνάτε απο τρυπητό. Παίρνετε τον πολτό και τον μετράτε με ποτήρι. Βάλτε τόσα ποτήρια  ζαχαρης, όσος είναι ο πολτός. Βράζετε, μέχρι να δέσει η μαρμελάδα. Για το γλυκό βάλτε τον πολτό σε πάνινη σακούλα, για να στραγγίσει το ζουμί, χωρίς να βγεί καθόλου ψίχα. Μετράτε το ζουμί και πάλι μετράτε ζάχαρη με τον ίδιο τρόπο. Κατόπιν, το βράζετε, μέχρι να δέσει. Γίνεται στερεό, να το κόψεις με το μαχαίρι και διάφανο, με γεύση ανάλαφρη.

Απο το βιβλίο Γεύση Ελληνική, Καλούδια, Εύη Βουτσινά, Εκδόσεις Καστανιώτη, σελίδα 33.

Ρύζι εορταστικό με ζάχαρη
Μαρτυρία Βλάχου(54 ετών)

" Οι Βλάχοι σε πανηγύρια και γιορτές  μεγάλες, όπως ο γάμος, βγάζουν σφακτά μαγειρεμένα  σε καζάνια. Συνήθως ρίχνουν και λίγες πατάτες μέσα. Πριν το κρέας, όπως τώρα φέρνουν πρώτο πιάτο στο τραπέζι, βγάζανε  πάντα ρύζι σκέτο. Ασπρο ρύζι βραστό και φέρνανε μαζί ένα μπολ με ζάχαρη, για να βάλει ο καθένας, όση θέλει στο ρύζι του. Το ίδιο σερβίριζαν και στις πένθιμες εκδηλώσεις. Οταν είχανε ξόδι ή μνημόσυνο Τώρα ακόμα το σερβίρουν αλλά οι πιο πολλοί τη ζάχαρη τη ρίχνουν στο ρύζι απο πριν. Αυτο δεν είναι ωραίο, γιατί άλλος θέλει πιο πολύ και άλλος πιο λίγο. Αλλά τώρα όλοι θέλουν τα εύκολα, όχι τα καλά. 

Απο το βιβλιο Γεύση Ελληνική, Καλούδια, Εύη Βουτσινά, Εκδόσεις Καστανιώτη, σελίδα 122.

Aσπρο γίδι, μαύρο γίδι. Μαρτυρία Βλάχου.
Απο το βιβλίο Γεύση ελληνική, Εύη Βουτσινά, Εκδόσεις Καστανιώτη, τόμος δεύτερος, σελίδα 109.

"Τυρί γίδινο τρώς; Γιατι το καλό  το τυρί είναι το γίδινο αλλά απο μάυρο γίδι. Αν το άσπρο κάνει λόγου χάρη 5 κιλά γάλα, το μάυρο κάνει μισό κιλό ή ένα, κι είναι παχύ. Αυτό οι μερακλήδες το κάνουν τυρί και το κρατούν για το σπίτι τους γιατί είναι γεμάτο και πολύ μυρωδάτο.Ε, βέβαια, παίζει ρόλο και το χορτάρι που τρώνε τα γίδια. Τώρα βλέπω κάτι νεροτύρια που τρώει ο κόσμος και λέω δεν είμαστε καλά. Ευτυχώς που παίρνουμε απο τους τσομπάνηδες λίγο καλό τυρί γιατί το φτιάχνουν, κι όποιος ψάχνει το βρίσκει. "

Mαρτυρία του Βλάχου Χρήστου Μπρούφα

Γεύση Ελληνική, Εύη Βουτσινά, Πρώτος τόμος, Εκδόσεις καστανιώτη, σελίδα 52

Η γιαγιά Ελένη Μπρούφα Γιαννούλη, γεννημένη το 1903 στο Σέλι του βερμίου, έδινε στα παιδιά της το πρωί, πριν φάνε οτιδήποτε άλλο, μια μπουκιά ψωμί βουτηγμένη στο κόκκινο κρασί, ¨για να ανοίξει το λαρύγγι τους¨, όπως έλεγε.

Δαμάσκηνο γλυκό(Πιστίλκα)

Κορυτσά(Βλάχικο), Βάσω Νίτσα

Στην Κορυτσά της Β. Ηπείρου, όπως και σε άλλες πόλεις της Δ. Μακεδονίας οι Βλάχοι ήταν απο πολλές δεκαετίες αστικοποιημένος πληθυσμός. Στην Αλβανία όμως δοκίμασαν τη στέρηση των τελευταίων ετών και σιγά σιγά προσπαθούν να ξαναθυμηθούν και και να φτιάξουν φαγητά  και γλυκά με παραδοσιακές γεύσεις που πάντα τις νοσταλγούσαν. Οι ηλικιωμένοι ιδιαίτερα, που τα θυμούνται καλά, φτιάχνουν με λαχτάρα πράγματα για να τα δείξουν στα νεότερα παιδιά. Τα δαμάσκηνα είναι πολύ αγαπητά στους Βλάχους. Τα λιάζουν, για να τα έχουν το χειμώνα και τα φτιάχνουν γλυκό. 

Βγάλτε τα κουκούτσια απο 1 κιλό δαμάσκηνα σκούρα. Βράστε 1200 γραμμ. ζάχαρη με 3 ποτήρια νερό να δέσει το σιρόπι και τότε ρίχνετε τα δαμάσκηνα και τα βράζετε να ξαναδέσει. Αφήνετε το γλυκό σκεπασμένο 24 ώρες και το ξαναδένετε. Σ αυτό όμως το δεύτερο βράσιμο  βάζετε και το χυμό απο 1 λεμόνι. 

Γεύση Ελληνική Καλούδια, Εύη Λ. Βουτσινά, Δεύτερος τόμος, Εκδόσεις Καστανιώτη, σελίδα 31. 

Kουραμπέ
Λόλα Κατσαμπέκη, Γαρδίκι

Ετσι έλεγαν τους κουραμπιέδες λαδιού που εφτιαχναν συχνά στο Γαρδίκι, για να έχουν ένα κέρασμα στο πόδι. Αλλωστε έτσι κερνούσαν κάποτε στις μεγάλες γιορτές οι Βλάχοι. Εγω πρόλαβα το καλοκαίρι να τους γευτώ στο φιλόξενο σπίτι της κυρίας Λόλας. Γίνονταν με λάδι που καιγαν, σόδα, λίγη ζάχαρη και αλεύρι. Απο πάνω τους έριχναν ζάχαρη χοντρή κοπανισμένη. " Τότε τι να κερνούσαμε ¨, θυμάται χαρακτηριστικά η κυρία Λόλα με συγκίνηση...

Mαρτυρία Αλεξάνδρας Ούτρα για τα στραγάλια και τις σταφίδες στους Βλάχους του Γαρδικίου

"Περιμέναμε, ερχόταν κανένας συγγενής απο την Αθήνα. Ελεγαν οι παππούδες: πότε θαρθει το κορίτσι μου να μου φέρ κανένα στραγαλομπίμπελο. Κι αν είχε και τίποτα σταφίδες μέσα, λέγανε οι παππούδες: Δώσ στα παιδάκια τα στραγάλια να περάσει η ώρα, δωσ εμένα τις σταφίδες. Για αυτό παλιά στο στιφάδο έβαζαν σταφίδες. Υπήρχαν λιγοστά για αυτούς που είχαν λεφτά και μπορούσαν να αγοράσουν. Ξεχώριζαν τις σταφίδες και τις έβαζαν εκεί.."